Programy wychowawcze
W programach wychowawczych współczesnych mówi się jednak nie tylko o wykorzystywaniu zmysłów do celów wychowania 1, lecz o k s z t a ł-ceniu samych zmysłów. Postulat taki wysunięto początkowo głównie w związku z wychowaniem dzieci upośledzonych (Seguin2, Montessori), a następnie rozszerzono go także na nauczanie dzieci normalnych. Natrafiamy tu na zagadnienie, które wymaga omówienia. Przede wszystkim musimy zatrzymać się nad terminem "kształcenie", którym operuje postulat kształcenia zmysłów. W bardzo szerokim i luźnym ujęciu znaczenie terminu kształcenie pokrywa się z wychowaniem w ogóle. Często jednak usiłuje się temu terminowi nadać znaczenie węższe. Jedni wiążą kształcenie z wrastaniem człowieka w dziedzinę wartości (Ker-schensteiner)s, a więc widzą jego treść w wychowaniu specjalnie strony uczuciowo-pragnieniowej. Inni, mówiąc o kształceniu, mają na myśli przede wszystkim formalną stronę wychowania w przeciwieństwie do materialnej.